ویزیت شش هفته بعد از زایمان؛ چه چیزهایی باید بررسی شود

چند هفته از زایمان گذشته و روزهایت دور نوزاد می‌چرخد. ویزیت شش هفته بعد از زایمان همان نوبتی است که خیلی از مادرها جا می‌اندازند. یا وقتش را ندارند، یا فکر می‌کنند حالشان به اندازهٔ کافی خوب است.

این ویزیت برای خودِ توست، نه برای نوزاد. نظام سلامت بریتانیا آن را شش تا هشت هفته بعد از زایمان توصیه می‌کند. سازمان جهانی بهداشت هم هفتهٔ ششم را یکی از نوبت‌های لازم مراقبت پس از زایمان می‌داند.

در این مطلب می‌خوانی که در این ویزیت چه چیزهایی باید بررسی شود، چه سؤال‌هایی همراه ببری و اگر زمانش گذشته، چه کنی.

چرا این ویزیت فقط برای بخیه نیست

خیلی‌ها فکر می‌کنند ویزیت بعد از زایمان فقط برای دیدن بخیه یا زخم سزارین است. ولی بدن و ذهن تو در این چند هفته تغییرهای زیادی را پشت سر گذاشته‌اند و هرکدام جای بررسی دارند.

سازمان جهانی بهداشت می‌گوید مراقبت پس از زایمان باید سلامت روان، مشاورهٔ پیشگیری از بارداری و کمک به بهبود جسمی را هم در بر بگیرد. کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا هم این مراقبت را روندی پیوسته می‌داند، نه یک ویزیت تنها.

طبق توصیهٔ همین کالج، بهتر است در سه هفتهٔ اول بعد از زایمان با پزشک یا ماما در تماس باشی. یک ویزیت کامل هم دیرتر از دوازده هفته بعد از زایمان انجام نشود.

اگر در بارداری فشار خون بالا یا قند بالا داشته‌ای، این ویزیت اهمیت بیشتری دارد. این وضعیت‌ها ممکن است بعد از زایمان هم پیگیری بخواهند و برنامه‌اش در همین ویزیت روشن می‌شود.

خونریزی، بخیه یا زخم سزارین

ترشح بعد از زایمان معمولاً به‌تدریج کم و کم‌رنگ‌تر می‌شود. در ویزیت از تو می‌پرسند که هنوز ترشح داری یا نه و آیا بعد از زایمان پریود شده‌ای.

این تغییرها را حتماً بگو:

• خونریزی که دوباره قرمز و زیاد شده یا لخته دارد
• ترشحی که بوی بد دارد
• دردی که به‌جای کم شدن بیشتر شده است

اگر بخیهٔ پرینه داری، دربارهٔ درد هنگام نشستن، سوزش یا خارش حرف بزن. ممکن است معاینه‌ای پیشنهاد شود تا ببینند بخیه خوب جوش خورده است یا نه.

اگر سزارین شده‌ای، قرمزی، ترشح، باز شدن لبه‌های زخم یا بی‌حسی اطراف آن را بگو. دربارهٔ زمان مناسب برای بلند کردن وسایل سنگین، رانندگی و ورزش هم بپرس.

خلق و خواب

نوسان خلق در روزهای اول بعد از زایمان شایع است. نظام سلامت بریتانیا می‌گوید این حالت معمولاً تا دو هفته بعد از زایمان برطرف می‌شود.

اگر حالت بعد از این مدت بهتر نشده، ممکن است افسردگی یا اضطراب پس از زایمان باشد. افسردگی پس از زایمان وضعیتی شایع است و تقصیر تو نیست. این نشانه‌ها ارزش گفتن دارند:

• غمگینی یا بی‌حوصلگی که بیشتر روزها ادامه دارد
• لذت نبردن از چیزهایی که قبلاً دوستشان داشتی
• نگرانی مداوم یا فکرهای ناخواسته‌ای که رهایت نمی‌کنند
• بی‌خوابی حتی وقتی نوزاد خواب است
• احساس اینکه از پس مراقبت از نوزاد برنمی‌آیی

در ویزیت از حالت و خوابت می‌پرسند و ممکن است پرسش‌نامهٔ کوتاهی پر کنی. صادقانه جواب بده. گفتن این موضوع مسیر کمک را باز می‌کند، نه چیز دیگری.

اگر فکر آسیب زدن به خودت یا نوزاد به سرت می‌زند، منتظر این ویزیت نمان. همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیر یا به نزدیک‌ترین اورژانس برو.

کف لگن و ادرار

بارداری و زایمان به عضلات کف لگن فشار می‌آورند. نظام سلامت بریتانیا توصیه می‌کند در این ویزیت بگویی اگر در نگه داشتن ادرار، گاز یا مدفوع مشکل داری.

این موارد را هم بگو:

• نشت ادرار هنگام سرفه، عطسه، خنده یا بلند کردن نوزاد
• نیاز ناگهانی و فوری به دستشویی
• احساس سنگینی یا اینکه چیزی در واژن پایین آمده است

این مشکل‌ها گاهی در ماه‌های اول خودبه‌خود بهتر می‌شوند. اگر ادامه پیدا کنند، منتظر ماندن کمکی نمی‌کند. تمرین درست کف لگن یا فیزیوتراپی کف لگن ممکن است قدم بعدی باشد.

خجالت نکش. همین جمله کافی است: «با سرفه و خنده نشت دارم.» پزشک این را بارها شنیده است.

پیشگیری از بارداری در دوران شیردهی

نظام سلامت بریتانیا می‌گوید ممکن است از سه هفته بعد از زایمان دوباره باردار شوی، حتی اگر شیر می‌دهی و هنوز پریود نشده‌ای.

شیردهی فقط در شرایط خاصی می‌تواند جلوی بارداری را بگیرد. طبق همین منبع، اگر یکی از این شرایط پیش بیاید دیگر نباید به آن تکیه کنی:

• نوزادت بیش از شش ماه دارد
• نوزاد به‌جز شیر تو چیز دیگری هم می‌گیرد؛ مثلاً شیر خشک، غذای کمکی یا پستانک
• پریودت برگشته است، حتی اگر فقط لکه‌بینی باشد

همهٔ روش‌های پیشگیری برای دوران شیردهی یکسان نیستند. انتخاب روش به شیردهی، سابقهٔ پزشکی و برنامه‌ات برای بارداری بعدی بستگی دارد و در این ویزیت با پزشک یا ماما تصمیمش را می‌گیری.

رابطه؛ کِی و با چه انتظاری

نظام سلامت بریتانیا می‌گوید قانون مشخصی برای زمان شروع دوبارهٔ رابطه بعد از زایمان وجود ندارد. ولی احتمالاً هنوز خسته‌ای و بدنت درد دارد، پس لازم نیست عجله کنی.

در دوران شیردهی ممکن است واژن خشک‌تر از قبل باشد و محل بخیه حساس بماند. کم شدن میل جنسی در این دوره هم برای خیلی‌ها پیش می‌آید و جای نگرانی نیست.

اگر درد در رابطه داری یا نگران شروعش هستی، در ویزیت مطرحش کن. یادت باشد که از همان رابطهٔ اول، روش پیشگیری لازم است.

فهرست سؤال‌هایی که همراه ببری

در ویزیت، خستگی و حضور نوزاد ممکن است سؤال‌ها را از یادت ببرد. فهرستی از پیش بنویس. این سؤال‌ها نقطهٔ شروع خوبی هستند:

• خونریزی یا ترشح من در این مرحله طبیعی است؟
• بخیه یا زخم سزارینم خوب جوش خورده؟ از کِی می‌توانم ورزش را شروع کنم؟
• اگر در بارداری فشار یا قند بالا داشتم، از این به بعد چه پیگیری لازم است؟
• کدام روش پیشگیری با شیردهی من سازگار است؟
• داروهایی که الان مصرف می‌کنم با شیردهی مشکلی ندارند؟
• پاپ‌اسمیرم عقب افتاده؛ کِی انجامش بدهم؟
• با نشت ادرار یا سنگینی لگن چه کنم؟
• حالم خوب نیست؛ از کجا بفهمم افسردگی است و چه کمکی هست؟

دربارهٔ داروهایی که همین حالا مصرف می‌کنی یک نکته مهم است. پیش از قطع یا ادامه، با پزشکت حرف بزن. فهرست داروها و مکمل‌ها و خلاصهٔ پروندهٔ زایمانت را همراه ببر.

نظام سلامت بریتانیا می‌گوید اگر زمان پاپ‌اسمیرت در بارداری بوده، بهتر است برای دوازده هفته بعد از زایمان برنامه‌ریزی شود. زمانش را در همین ویزیت بپرس.

اگر شش هفته گذشته و نرفته‌ای

در هفته‌های اول بعد از زایمان، پیدا کردن وقت برای خودت ساده نیست. مهم این است که حالا نوبت بگیری. کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا ویزیت کامل را تا دوازده هفته بعد از زایمان توصیه می‌کند.

حتی اگر این زمان هم گذشته، باز هم دیر نیست. مشکل‌هایی مثل نشت ادرار، درد در رابطه یا حال بد، با گذشت زمان خودبه‌خود کنار نمی‌روند و هر وقت بروی، بررسی‌شان ممکن است.

اگر نوزاد را همراه می‌بری، پیش از نوبت از مطب بپرس که امکانش هست یا نه. در دکتر بانو می‌توانی پزشکان عضو را در کرج ببینی، هزینهٔ ویزیت را پیش از پرداخت بدانی و نوبت بگیری.

در ویزیت چه می‌گذرد

• پزشک دربارهٔ زایمان، خونریزی، شیردهی و حال کلی‌ات می‌پرسد
• فشار خون اندازه‌گیری می‌شود، به‌خصوص اگر در بارداری یا بعد از زایمان فشارت بالا بوده
• اگر معاینهٔ شکم، بخیه یا زخم سزارین لازم باشد، قبلش توضیح داده می‌شود که چه کاری انجام می‌شود و چرا
• دربارهٔ خلق، خواب و حمایتی که در خانه داری حرف می‌زنید
• وضعیت کف لگن و ادرار بررسی می‌شود
• روش پیشگیری از بارداری انتخاب می‌شود
• برنامهٔ پاپ‌اسمیر و پیگیری‌های بعدی مشخص می‌شود

برای سؤال‌هایت وقت هست. این ویزیت برای خودِ توست و حرف زدن دربارهٔ حالت بخشی از آن است، نه اضافه بر آن.