افسردگی بعد از زایمان چقدر طول می‌کشد

اگر این را نیمه‌شب می‌خوانی، شاید نوزاد تازه خوابیده و تو هنوز بیداری. شاید چند هفته است که حالت خوب نیست و مدام از خودت می‌پرسی این وضع کی تمام می‌شود.

جواب کوتاه این است که به نوع و شدتش بستگی دارد، و به اینکه کی کمک بگیری. جواب کامل‌تر را در ادامه می‌خوانی.

افسردگی بعد از زایمان شایع است. سازمان جهانی بهداشت می‌گوید حدود ۱۳ درصد زنانی که تازه زایمان کرده‌اند مشکلی در سلامت روان را تجربه می‌کنند که بیشترش افسردگی است. تو تنها نیستی و مقصر هم نیستی.

غم زودگذر هفتهٔ اول با افسردگی چه فرقی دارد

چند روز بعد از زایمان، بسیاری از مادرها بی‌دلیل گریه می‌کنند، زود دلخور می‌شوند یا دلشوره دارند. به این حالت غم زودگذر بعد از زایمان می‌گویند.

طبق سرویس سلامت ملی بریتانیا، این حالت معمولاً تا دو هفته بعد از زایمان خودش برطرف می‌شود. در این مدت ممکن است ساعت‌های خوب و بد پشت سر هم بیایند.

افسردگی فرق دارد. بیشتر می‌ماند، سنگین‌تر است و روزهای خوب کم‌کم کمتر می‌شوند. ممکن است در بارداری، کمی بعد از زایمان یا حتی تا یک سال بعد از آن شروع شود.

پس اگر نوزادت چهار ماهه است و تازه حالت بد شده، باز هم ممکن است افسردگی بعد از زایمان باشد. دیر شروع شدنش از اهمیتش کم نمی‌کند.

چرا مدتش برای هر کس فرق می‌کند

سرویس سلامت ملی بریتانیا می‌گوید افسردگی بعد از زایمان معمولاً ظرف ۳ تا ۶ ماه بهتر می‌شود، ولی گاهی خیلی بیشتر طول می‌کشد. مایو کلینیک هم می‌نویسد اگر درمان نشود، ممکن است ماه‌ها یا بیشتر ادامه پیدا کند.

چند چیز ممکن است روی این مدت اثر بگذارد:

• اینکه کی دربارهٔ حالت با کسی حرف زده‌ای و کمک گرفته‌ای
• اینکه قبلاً هم افسردگی یا اضطراب داشته‌ای یا نه
• مقدار خوابی که واقعاً می‌کنی، نه فقط ساعت‌هایی که در رختخوابی
• حمایتی که در خانه داری، از همسر گرفته تا خانواده
• علت‌های جسمی مثل مشکل تیروئید یا کم‌خونی که اگر پیدا نشوند، ممکن است حالت را سنگین‌تر نگه دارند
• فشارهای دیگر زندگی، مثل مشکل مالی یا دلخوری در رابطه

هیچ‌کدام از اینها تقصیر تو نیست. فقط نشان می‌دهند چرا نمی‌شود برای همه یک عدد گفت، و چرا صبر کردن به امید اینکه خودش برود راه مطمئنی نیست.

نشانه‌هایی که می‌گوید دیگر فقط خستگی نیست

خستگی با نوزاد تازه طبیعی است. ولی بعضی نشانه‌ها با یک خواب خوب هم برطرف نمی‌شوند. اگر بیش از دو هفته و بیشتر روزها این‌طور بوده، با پزشک حرف بزن:

• بیشتر روز غمگینی یا بی‌حسی، یا بی‌دلیل گریه می‌کنی
• از چیزهایی که قبلاً دوستشان داشتی دیگر لذت نمی‌بری
• حس می‌کنی مادر خوبی نیستی یا با نوزادت پیوندی نداری
• اشتهایت خیلی کم یا خیلی زیاد شده
• تمرکز و تصمیم گرفتن، حتی برای کارهای ساده، سخت شده
• از آدم‌ها دوری می‌کنی و دلت نمی‌خواهد کسی سراغت بیاید

اگر فکر آسیب زدن به خودت یا نوزادت به سرت می‌زند، دیگر نباید منتظر نوبت بمانی. در این حالت با ۱۱۵ تماس بگیر یا به نزدیک‌ترین اورژانس برو.

به‌ندرت ممکن است در هفته‌های اول حالت دیگری پیش بیاید. آدم گیج و بی‌خواب می‌شود، یا چیزهایی می‌بیند و می‌شنود که دیگران نمی‌بینند. سرویس سلامت ملی بریتانیا این حالت را روان‌پریشی پس از زایمان می‌نامد و آن را اورژانس پزشکی می‌داند.

اضطراب پس از زایمان

حال بد بعد از زایمان همیشه شکل غم ندارد. گاهی شکل نگرانی‌ای را دارد که لحظه‌ای رهایت نمی‌کند.

ممکن است مدام نفس کشیدن نوزاد را چک کنی یا نتوانی او را به کسی بسپاری. شاید فکرهای ترسناکی به ذهنت بیاید که خودت از آنها وحشت داری. ممکن است قلبت تند بزند یا وقتی فرصت خواب هست، خوابت نبرد.

از این حالت کمتر حرف زده می‌شود، ولی به همان اندازه جدی است و بررسی و درمان دارد. گاهی هم همراه افسردگی می‌آید.

فکرهای ناخواسته دربارهٔ آسیب دیدن نوزاد ممکن است سراغ خیلی از مادرها بیاید. داشتنشان به این معنا نیست که مادر بدی هستی. در ویزیت همین‌ها را بگو، حتی اگر به نظرت عجیب باشند.

تیروئید و کم‌خونی، دو علتی که باید کنار گذاشته شوند

بعضی علت‌های جسمی ممکن است حالی شبیه افسردگی ایجاد کنند. به همین دلیل پزشک معمولاً پیش از هر تصمیمی آنها را بررسی می‌کند.

کار تیروئید ممکن است در ماه‌های بعد از زایمان تغییر کند. مایو کلینیک توضیح می‌دهد که افت هورمون تیروئید ممکن است خستگی، کندی و افسردگی به دنبال داشته باشد.

کم‌خونی هم ممکن است بعد از زایمان پیش بیاید، به‌خصوص اگر خونریزی زیاد بوده. کم‌خونی ممکن است بی‌حالی، سرگیجه و تنگی نفس بدهد و خستگی را سنگین‌تر کند.

هر دو با آزمایش خون ساده بررسی می‌شوند. اگر علت جسمی پیدا شود، درمانش هم بخشی از راه است. اگر آزمایش‌ها سالم بود، از جدی بودن حال تو چیزی کم نمی‌شود.

درمان در دوران شیردهی ممکن است

خیلی از مادرها از ترس اینکه مجبور شوند شیر ندهند، دربارهٔ حالشان حرف نمی‌زنند. این ترس قابل‌فهم است، ولی لازم نیست جلویت را بگیرد.

درمان فقط دارو نیست. گفت‌وگودرمانی با روان‌شناس برای بسیاری از زنان بخش اصلی درمان است. حمایت عملی در خانه و خواب کافی‌تر هم بخشی از آن است.

اگر دارو لازم باشد، گزینه‌هایی هست که با شیردهی سازگارند. کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا هم به همین اشاره می‌کند. دربارهٔ دارو با پزشکت حرف بزن و تصمیم را با هم بگیرید.

دارو را خودسرانه شروع یا قطع نکن، و به توصیه‌های کسانی که تو را معاینه نکرده‌اند تکیه نکن.

اطرافیان چطور کمک کنند

اگر همسر یا یکی از نزدیکان این را می‌خواند، این بخش برای توست.

• بپرس «امروز واقعاً چطوری؟» و بی‌قضاوت گوش بده. لازم نیست فوراً راه‌حل بدهی.
• بخشی از شب‌بیداری را به عهده بگیر تا او چند ساعت پشت سر هم بخوابد.
• کارهای عملی مثل غذا، خرید و رفت‌وآمد مهمان‌ها را خودت مدیریت کن.
• نگو «همهٔ مادرها این‌طورند». این جمله حال او را کوچک می‌کند.
• اگر خودش بخواهد، در گرفتن نوبت و رفتن به ویزیت همراهش باش.
• حواست به خودت هم باشد. مایو کلینیک می‌گوید پدرها هم ممکن است بعد از تولد نوزاد افسرده شوند.

اگر یکی از نشانه‌های فوری را دیدی، منتظر نمان تا خودش کمک بخواهد. با ۱۱۵ تماس بگیر یا او را به نزدیک‌ترین اورژانس برسان.

در ویزیت چه می‌گذرد

نقطهٔ شروع، ویزیت متخصص زنان و زایمان است. می‌تواند همان پزشکی باشد که در بارداری پیشش می‌رفتی، یا پزشک عضو دیگری در مجموعهٔ دکتر بانو.

پزشک دربارهٔ خواب، اشتها، حالت در طول روز و فکرهایی که ذهنت را مشغول کرده می‌پرسد. ممکن است پرسش‌نامهٔ کوتاهی هم پر کنی تا وضعیت روشن‌تر شود.

ممکن است آزمایش تیروئید و کم‌خونی درخواست شود. دربارهٔ حمایتی که در خانه داری هم با هم حرف می‌زنید.

اگر لازم باشد، همان‌جا ارجاع به روان‌شناس یا روان‌پزشک هماهنگ می‌شود. لازم نیست خودت از صفر دنبالش بگردی.

اگر دوست داری، همسر یا یکی از نزدیکان همراهت بیاید. گاهی او چیزهایی را دیده که تو در این خستگی متوجهشان نشده‌ای.

این ویزیت با یک بار تمام نمی‌شود. برنامهٔ پیگیری مشخص می‌شود تا ببینید حالت چطور پیش می‌رود.

لازم نیست حرفت را از قبل مرتب کنی. همین جمله کافی است: «از وقتی بچه به دنیا آمده، حالم خوب نیست.» بقیه‌اش در ویزیت باز می‌شود.